Saltar al contenido
Resistênciapor Onofriana.pt

Mujeres de la resistencia

Sofia Ferreira

Sofia de Oliveira Ferreira Santo

Represióntrabalhadora rural e empregada domésticafuncionária clandestina do PCPmembro do Comité Central do PCPpresa política
Nació
1 de mayo de 1922, Alhandra
Murió
22 de abril de 2010

Este texto aún no se ha traducido al español. Se muestra en el portugués original.

Filha de trabalhadores agrícolas de Alhandra, foi presa com Álvaro Cunhal e Militão Ribeiro em 1949 e de novo em 1959, e passou mais de treze anos nas prisões da ditadura.

Nasceu em Alhandra a 1 de maio de 1922, filha de trabalhadores agrícolas.2 Aos dez anos já trabalhava nas lezírias do Ribatejo, e cedo foi para Lisboa como empregada doméstica. As irmãs, Georgette e Mercedes, foram também militantes comunistas.3 Aderiu ao PCP em 1945 e passou à clandestinidade em 1946, numa tipografia clandestina na Figueira da Foz.23

Com o nome de «Elvira», vivia numa casa clandestina no Luso com Álvaro Cunhal, que era «Manuel», e Militão Ribeiro. Na madrugada de 25 de março de 1949, seis agentes da PIDE e elementos da GNR prenderam os três.14 Sofia ficou presa três anos.1 Em 1957 foi eleita para o Comité Central, e em 1959 voltou a ser presa e torturada.2 Esteve no Forte de Caxias, onde dirigiu com Maria Alda Nogueira a célula do PCP.7 Ao todo, passou mais de treze anos nas prisões da ditadura.2

Depois de algum tempo na União Soviética, regressou à luta clandestina em 1969.2 Num depoimento publicado em 1975 em «Mulheres Portuguesas na Resistência», responsabilizou o médico da PIDE José Godinho Gama Barata pela morte de Albina Fernandes, a quem não prestou «nenhuma assistência», apesar de ter visto as suas crises na prisão.5 Morreu em 2010, aos 87 anos.2

En el archivo

En otros archivos

Estos solo se pueden ver en el sitio web de cada archivo.

En los recorridos

Lugares

En la cronología

  1. 25 mar. 1949

    PIDE prende Álvaro Cunhal, Militão Ribeiro e Sofia Ferreira
  2. 2 may. 1950

    Álvaro Cunhal e Sofia Ferreira julgados no Tribunal Plenário
  3. 15 feb. 1962

    Prisão de Stella Piteira Santos
  4. 2 oct. 1970

    Suicídio de Albina Fernandes

Se cruzaron con ella

  • Álvaro Cunhal

    1913–2005

    Dirigente comunista, fue detenido en 1949 y se fugó de la Fortaleza de Peniche en 1960. Secretario general del PCP, regresó del exilio el 30 de abril de 1974 y habló a la multitud en el aeropuerto subido a un blindado Chaimite.

  • Maria Alda Nogueira

    1923–1998

    Militante comunista en la clandestinidad, fue detenida en 1959 y condenada a ocho años de prisión mayor y medidas de seguridad, que cumplió en Caxias. Diputada desde la Constituyente, presidió la Comisión Parlamentaria de la Condición Femenina de 1983 a 1985.

  • Militão Ribeiro

    1896–1950

    Dirigente comunista, esteve no grupo de presos que inaugurou o Tarrafal em 1936. Preso de novo em 1949, com Álvaro Cunhal e Sofia Ferreira, morreu em isolamento na Penitenciária de Lisboa, em greve de fome, a 2 de janeiro de 1950.

  • Albina Fernandes

    1928–1970

    Militante comunista detenida en 1961 con sus dos hijos pequeños, a los que mantuvo a su lado en Caxias. Pasó seis años y siete meses en la cárcel y se suicidó en 1970, con el sistema nervioso debilitado por los años de prisión.

  • Stella Piteira Santos

    1917–2009

    Uma das primeiras associadas da Associação Feminina Portuguesa para a Paz, ajudou refugiados judeus durante a guerra. Presa e torturada pela PIDE em 1962, exilou-se na Argélia e foi, em Argel, a primeira voz feminina da Rádio Voz da Liberdade.

  • Diana Andringa

    n. 1947

    Periodista y documentalista nacida en Angola. Estudiante de Medicina activa en las comisiones de apoyo a los presos políticos, fue detenida en 1970 por sus contactos con los movimientos de liberación angoleños y condenada por el Tribunal Plenario de Lisboa.

Notas sobre las fuentes2
  • O tempo total de prisão: «mais de 13 anos», segundo a nota do PCP de 2010, ou «mais de doze anos», segundo o discurso do PCP no centenário do nascimento (2022).
  • O dia da morte: 22 de abril de 2010, segundo a Wikidata; a nota do PCP, publicada nesse dia, não o diz.

¿Sabe más o tiene algún documento? Cuéntenoslo.

Fuentes

  1. 1Prisão de Álvaro Cunhal, Militão Ribeiro e Sofia Ferreira. Museu do Aljube Resistência e Liberdade (EGEAC) — consultado el 2 de octubre de 2026
  2. 2Faleceu Sofia Ferreira. Partido Comunista Português (2010) — consultado el 2 de octubre de 2026
  3. 3«Sofia foi uma combatente com uma enorme consciência de classe, generosa, inteligente e sagaz» (Centenário de Sofia Ferreira). Partido Comunista Português — consultado el 2 de octubre de 2026
  4. 4Sofia Ferreira (ficha: data da primeira prisão). Memória Comum – Memorial aos Presos e Perseguidos Políticos — consultado el 2 de octubre de 2026
  5. 5Albina Fernandes. Memória Comum – Memorial aos Presos e Perseguidos Políticos — consultado el 2 de octubre de 2026
  6. 6Consulta SPARQL de identificadores e datas (P569/P570) de pessoas. Wikidata Query Service — consultado el 2 de octubre de 2026
  7. 7Maria Alda Nogueira. Wikipédia (português) — consultado el 2 de octubre de 2026